IN THE BEGINNING

Thuziak ngaihnawm tak ziak tur in thu ziak thiam ka nilo a. Thu chhiar tlak tak ziak tur in engmah han thiam bik ka nei hran lo bawk. Ka hrelo, chûng theihna leh thiamna te chu neih kher a ngai em? ka hriatloh avangin a ni "ka hrelo" ka tih ni. 

Nitin a kan hun hman dan te, chu'ng bakah kan ngaihtuahna, suangtuahna leh kan thil tih puitlin te, ziak chhuak a 'Journal' maintain thlap te hi mi ropui tak tak te chuan an lo ching thin a, nitin a ti thlap thlap lo te pawn ni chhinchhiah tlak deuh emaw ah te thil tam tak an hun hman tawh bak te an ziak chhuak a, an kawl tha a an hlut thin. American mi ziaktu tha Jessamyn West chuan  "People who keep journals have life twice"  tiin a sawi nghe nghe, ka let hranlo ang a chiang mai. Pi Jessamyn in kum 1945 a a lehkhabu tihchhuah 'The Freindly Persuasion' phei chu Motion Pictures in a film a en theih turin an siam nghe nghe. (Rev Dr Vanlalnghaka'n "Mizo te hi saptawng kan thiam tawh lutuk, thu un deuh deuh a leh kher zel hi a ngai hranlo" a tih hi ka pawm zawng tak ani)

Journal, a thenin a Diary tia kan sawi mai hi a in anglo a, mi tamtak chuan Diary kan maintain thin a, mi thenkhat erawh chuan Journal an neiin an ziak thin. Diary chu thil chhinchhiah bikna a ni deuh mai a, kohhran a kan hotu deuh te phei chuan an nei ngei ngei thin ang. Journal erawh chu miin a ngaihdan te a ziah lan a amah leh amah a in hnialna te, amahin thil tha tak a hriat amah vek a hrilh chhawnna a ni. Critical thinking tha tak neih nan a thil pawimawh tak a ni. Journal chu mahni in zawi sap a thil kan sawi melh melh a keimahni vekin ngun taka kan ngaithla leh ang deuh a ni, a hma ai chiang mah a kan hriat thar leh theihna te a ni. 

Hetiang thil hi hman atanga ka chin ve thin a ni. Kum 2012 atangin nitin Diary record ka ziak ve thin, a tir lamah chuan ka hun hman dan chauh ziakin ka ti ve thin a, a nawmna em em pawh ka hrelo. A hnu deuhah kha chuan ka lunglen thu te lam khan ka thai ka thai ve thin. Hun an kal deuh a, thupui ziah bik neia thil eng eng emaw ziah kha ka ching a, article leh essay han tih em atan chuan a beitham deuh. Tun hnua han enlet hian, "a lo ni tak maw" tia chhiar paha buk nghut te ka nei ve. Tawngkam thiamlo ka ni a, ka ngaihtuah anga thil sawichhuah thiamlo ka ni tih te pawh hi kei chang nilo, ka thiante pawhin an hria, an sawi tawh. Heng te avang pawh hi a ni ang, thil hi ka lo ziah ve duah thin. "Tawng lah buh nuai, thuziak ngaihnawm thiam bawk silo chu a hahthlak awm mange!" keipawhin ka inti thin. 

Thil tha tih pawh hi habit a ni e an ti thin. Midang tana thil tha ti ti thin te chuan midang te aiin mi tanpui te pawh an awlsam zawk. An tan chuan tanpui aiin tanpui loh kha a harsa zawk thin, chung mite chu kan thahnem lo mai pawh a. Chuti khawp chuan miin chin dan than a a neih chu bansan a har thin.

Heng hi ka ziah lan vak na chhan chu ka rawn in sawi khalhna a ni. Nakinah chuan tu emaw, ka thiante an nih ka ring, chungte chuan heng hi an rawn la chhiar ve maithei, chung hunah chuan "ve ngawt a che" tia min chhuahchhalh loh nan thil hi ziah ve hrim hrim thin a tha e, ti a rawn ziak chhuak ka ni. Khitah, a chungah, thu ziak ngaihnawm thiam ka nilo a, thu tha ziak tura mi thiam ka ni heklo ka tih tawh kha aw!.

A thu hrimah Thu hi kan ziak emaw ziaklo emaw a lo pawimawh hrim hrim. Mihring : time, space leh matter a in nghat, a bak ngaihtuah thleng duhlo mi thiam te ho pawh hian hun(time) in tan na an chhut an chhut hi maw! Bible  erawhin a tira "THU" a awm thu min hrilh khiau thung. Kha maw! THU hi a pawimawh ka tih kha! 

Tihian, thu ho leh ngaihnawm loh, bengvarthlak eih silo ziakin rawn pholan ve ka tum, hei hi a vawikhat nan ka rawn dah chhuak ve ta rawih a, tu'n lo chhiar tak ang maw.

                                                                                                   

                                                                                                                                        -Vanlalchhanhima